فراشناخت (meta cognition)، هرگونه دانش يا فعاليت شناختي است كه موضوع آن شناخت يا تنظيم شناخت است و به دو بعد دانش فراشناختي (meta cognitive knowledge) و تجربه فراشناختي (meta cognitive experience)، تقسيم مي شود . دانش فراشناختي، است (ستين كايا و اكتين 2002  Cetinkaya & Erktin) « خود، تكليف و راهبردهاي شناختي » شامل سه طبقه دانش دربارةتنظيم شناخت و » و « دانش درباره شناخت » دو نوع فراشناخت به هم پيوسته به نام وجود دارد. شناخت، زماني به وقوع ميپيوندد كه فرد از تواناييهاي شناختي خود « نظارت بر آن آگاه است و بخش دوم فراشناخت، تفكري است كه از طريق آن فكر تنظيم و بر آن نظارت مي شود  -.(پرفكت وشوارتز 2004 ,   Perfect & Schwartz)دانش فراشناختي و آگاهي فراشناختي (metacognitive awareness) از يكديگر متفاوتند. دانش فراشناختي به دانش واضح و آشكار شخص درباره قوتها و ضعفهاي شناختي اش گفته مي شود . در حالي كه آگاهي مؤلفه هاي فراشنا ختي ، فراشناختي به احساسات و تجارب ما اشاره دارد (كوهن2000 ). (Kuhn) دربرگيرنده كليترين انديشهها و باورها و مهارتهاي اجرايي مستقل از محتوي هستند كه در حافظه بلندمدت شخص اندوخته مي شوند و به هنگام مواجهه با تكاليف شناختي، فراخوانده ميشوند. مؤلفههاي فراشناختي دو كاركرد مهم بر عهده دارند : هم شامل دانش مربوط به موضوعهاي شناختي مي شوند و شخص را نسبت به ويژگيهاي تفكر و شناخت خود آگاه ميسازند و هم فعاليتهاي شناختي را تنظيم ميكنند. تنظيم شناخت شامل سه مهارت اساسي برنامهريزي، بازبيني و ارزشيابي است (محسني، 1383 ). حالت فراشناختي (metacognitive state )، نوعي از فراشناخت است كه داراي چهار مؤلفه آگاهي فراشناختي، راهبرد شناختي، برنامه ريزي و خودبازبيني است . حالت فراشناختي به عنوان يك حالت انتقالي از موقعيتهاي فكري يا عقلاني شخص تعريف مي شود كه در شدت، داراي نوسان است و در طول زمان تغيير ميكند. ولي صفت فراشناختي (trait metacognition )، به يك تفاوت فردي نسبتاً پايدار در اشخاص و پاسخ آنان به موقعيتهاي عقلاني با درجات مختلفي1996 ؛ به نقل از ستين كايا و اكتين، ، از حالت فراشناختي اطلاق ميشود (اونيل و عابدي2002. O'neill & Abedi) كنترل فراشناختي، تصميمات هشيار يا ناهشياري است كه ما آن را بر اساس نتايج فرايندهاي بازبيني، بنا ميكنيم (پرفكت و شوارتز ، 2004 ). مباني نظري و نتايج پژوهش ها حاكي از آن است كه فراشناخت و مؤلفه هاي آن با پيشرفت تحصيلي (academic achievement) رابطه دارد .( كوري ال، ماين و ناسين سون2006  Korial , Maayan & Nussionson) ؛ (آگوست - برادي August - Brady 2005) (نوس 2008 Knouse) ؛ (برادفورد و استيو (Bradford & Steve ؛( پرفكت و شوارتز2004)؛(آرتينو 2008Artino)؛ ( حیدرو ناجبي 2008 Haidar & Najabi)

......................................

1. Anderson, N. J. (2002). The role of metacognition in second language teaching and learning. Brigham young university. Eric Digest.
2. Artino, A. R. (2008). Learning online: understanding academic success from a selfregulated learning perspective. (Unpublished Doctoral Dissertation, Connecticut University).
3. August- Brady, M. M. (2005). The effect of a metacognitive intervention on approach to and self – regulation of learning in Baccalaureate Nursing students. Journal of Nursing Education. 44(7). 297-304.
4. Beckman, P. (2002). Strategy instruction. Eric Digest.
5. Bradford, S. Bell., & Steve, W. J. (2008). Active learning: Effects of core training design elements on self – regulatory processes, learning and adaptability. Journal of Applied psychology, 93(2): 296-316.
6. Cetinkaya, P., & Erktin, E. (2002). Assessment of metacognition and its Relationship with Reading comprehension, Achievement and Aptitude. Journal of Education, 19(1), 1-11.
7. Eslami Rasekh, Z., & Ranjbary, R. (2003). Metacognitive strategy training for vocabulary learning. Teaching English as a second or foreign language. 7(2). 5-15.
8. Haffman, B., & spatariu, A. (2008). The influemce of self – efficacy and metacognitive promoting on math problem solving efficiency. Contemporary Educational psychology. 33(4): 875-893.
9. Haidar, A. H., & Najabi, A. (2008). Emirati high school students understandings on their understanding. Research in science & technological Education. 26(2): 215.
10. Knouse, L. E. (2008). AD/HD, metamemory, and Self- regulation in context. (Unpublished Doctoral Dissertation, faculty of The Graduate school, Greensboro University).
11. Korial, A., Maayan, H., & Nussinson, R. (2006). The intricate relationships between monitoring and control in metacognition: lessons for the cause and Effect relation  between. Journal of experimental psychology, 135(1), 36-69.
12. Kuhn, D. (2000). Metacognitive development. Current directions in psychological science. 9: 178-181.
13. Larkin, S. (2009). Metacognition in young children. First published by Routledge.
14. Metcalfe, J. (2009). Metacognitive judgments and control of study. CurrentDirections in psychological science. 18(3): 159-163.
15. O'neill, H.F. & Abedi. J. (1996). Reliability and validity of a state metacognitive inventory: Potential for alternative assessment. The Journal of Educational Research, 89(4): 234- 245.
16. Perfect, J. T., & Schwartz, B. L. (2004). Applied metacognition. Cambridge University.
17. Rezvan, S., Ahmadi, S. A., & Abedi, M. R. (2006). The effects of metacognitive training on the academic achievement and happiness of Esfahan University conditional students. Counseling psychology Quarterly. 19(4): 415-428.
18. Schleifer, L. F., & Dull, R. B. (2009). Metacognition and performance in the Accounting classroom. Issues in Accounting Education. 24(3): 339-367.
19. Skitka, L. J. (2002). Do the means Justify the ends, or do the ends Justify the means? Value protection model of justice. Reasoning personality and social psychology Bulletion. 28: 452-461.
20. Son, L. K., & Metcalfe, J. (2000). Metacognitive and control strategies in study time allocation. Journal of Experimental psychology: Learning, Memory and cognition. 26: 204-221.
21. Zulkiply, N., Raduan kabit, M., Abd Ghani, K., & Hidayah Abas, N. A. (2008). Metacognition: Wath roles does it play in student's academic performance? The fifteenth international conference on  learning. University of Illinois. Chicago,