تحقیقات آموزشی EDUCATIONAL RESEARCH Educational Research تحقیقات آموزشی سنجش و اندازه گیری آموزش تدریس روش تحقیق
| ||
|
نظریه ی سوال پاسخ (IRT) دقت هر چه بيشتر در سنجش صفت مورد نظر آرمان سنجش و اندازه گيري است. در همة علوم اندازه گيري نقش اساسي دارد و ناتواني در اندازه گيري پديده مورد بررسي هر رشته علمي, در راه توسعة علمي, همانند يک مانع و محدودیت عمل مي کند. در علوم انساني بخصوص روانشناسي و علوم تربيتي و حتی مدیریت آزمون ها مهمترين و پرکاربردترين ابزار سنجش و اندازه گيري به حساب مي آيند. هدف اصلي اين آزمونها ارزيابي رفتار, توانائي هاي ذهني و خصوصيات شخصيتي جهت شناخت بيشتر, قضاوت, پيش بيني و تصميم گيري درباره افراد مي باشد. بنابراین چنین آزمون هایی باید با دقت هر چه بيشتر اين صفات را برآورد کنند. اصول و زيربناي ساخت اين آزمونها را تئوري ها و مدل هايي تشکل مي دهند که خود آنها نيز داراي کارکردها، توانمندی ها و پيش فرض هاي متفاوتي مي باشند که از این میان می توان به مدل کلاسیک اندازه گیری و مدل های سوال- پاسخ اشاره نمود. بدون هیچ تردیدی می توان گفت که نظريه سئوال- پاسخ جهش بلندي به سوي آرمان هاي سنجش و اندازه گيري است. نظريه سئوال- پاسخ شامل خانواده اي از مدل هاي رياضي است که روابط تابعي بين متغيرهاي مشاهده پذير و سازه هاي صفات زيربنايي اين متغيرها را نمايش مي دهد. به اعتقاد اين نظريه در پشت تمامي آزمودنها, عقيده اي مبني بر خصيصه يا صفتي مکنون وجود دارد که توانايي یا صفت مکنون ناميده مي شود. مطالعات اولیه در شکل گیری این نظریه را می توان به لرد نسبت داد. وی در سال 1952 مقاله اي منتشر کرد و در آن نظرية منحني ويژة سئوال را به عنوان يک مدل يا نظريه مطرح کرد. وي در همين سال پژوهشي را در اين زمينه ترتيب داد و ثابت کرد که استفاده از تئوري سئوال پاسخ براي سئوالات چند گزينه اي مناسب است. در سال 1960, جورج راش دانمارکي مدل تک پارامتري را مطرح ساخت که انگيزه و علاقة وافري را برانگيخت. لرد و نويک در سال 1968 کتابي در زمينة روانسجني تدوين کردند که چهار فصل آن توسط برن بام نوشته شده بود که جزئيات رياضي را تشريح مي کرد. در سال 1977 لرد نظريه منحني شاخص پرسش را به نظريه سئوال پاسخ تغير نام داد. در سال هاي اولية شکل گيري اين نظريه پژوهش گراني مانند يوري, رايت, گرين, باک, وود, لامردن و ديسون پژهش هاي بسياري در جهت تقويت و اشاعه نظریه سوال- پاسخ انجام دادند و باعث کمررنگ شدن نظرية کلاسيک وچیرگی نظريه سئوال- پاسخ شدند (ستاري, 1382, ص37). درنظرية سئوال- پاسخ به جاي تاکيد بر نمرات کل آزمون, بر پاسخ هاي آزمودني ها به تک تک سئوال هاي آزمون تکيه مي شود. در این نظريه با استفاده از مدل هاي رياضي مي توان احتمال پاسخ درست به يک سئوال آزمون را به عنوان تابعي از توانايي آزمون شونده به حساب آورد و همچنين برخي ويژگيهاي سئوال را پيش بيني کرد. ويژگيهايي که براي سئوال ها يا ماده هاي آزمون بدست مي آيند به نوع مدل يا الگوي نظريه سئوال- پاسخ وابسته اند (سيف, 1383). تابع هاي اجايو نرمال (تراکمي) و تابع منطقي (لجستيک) جزء معروفترين مدل هاي رياضي نظريه سئوال-پاسخ محسوب مي شوند که انتخاب هر کدام بستگي به سادگي و سهولت استفاده از مطالب ريا ضي دارد که از بکار بردن آن حاصل مي شود. هر دو مدل نتايج تقريباً مشابهي بدست مي دهند در حقيقت اختلاف دو مدل منطقي و اجايو نرمال را می توان با ضرب یک عدد ثابت 1.7 که در تابع منطقي مبذول مي شود به حداقل رساند، بر این اساس در موقعيت هاي عملي اختلافي کمتراز 0.01 خواهند داشت (هومن, 1375). اجایو:
مدل های سوال پاسخ بر اساس تعداد پارامتر های برآورد شده نیز قابل دسته بندی می باشند. در همة مدل هاي نظريه سئوال-پاسخ پارامتر توانايي آزمودني برآورد مي شود، اما تعداد پارامترهايي که براي سئوالات برآورد مي گردد متفاوت است، همین ملاک است که باعث تفکیک مدل ها از يک ديگر و ايجاد مدل هايي با تعداد پارامترهاي متفاوت شده است. به همين جهت بر اساس آنکه مدل يک, دو و يا سه پارامتر را براي هر سئوال در نظر بگيرد, مدل يک, دو يا سه پارامتري ناميده مي شود. هر سئوال مي تواند از سه پارامتر عمده و اساسي تشکيل شده باشد که عبارتند از: دشواري سئوال, پارامتر تشخيص سئوال و پارامتر حدس سئوال. پارامتر دشواري سئوال معرف دشواري و سطح صفت زيربنايي تتا است. وقتي دشواري سئوال دقيقاً برابر با توانايي سطح معيني از خصيصة مکنون باشد ، پارامتر دشواري سئوال نقطة عطف منحني شاخص سئوال را توصيف مي کند و دقيقاً نيمي از پاسخ دهندگان که در آن سطح قرار دارند توانايي پاسخگويي به آن سئوال را دارند. (هومن, 1371). پارامتر تشخيص يا تميز سئوال به قدرت سئوال در تشخيص و جداسازي افراد قوي و ضعيف در يک آزمون و يا جداسازي افراد با سطح توانايي بالا و با سطح توانايي پائين اشاره مي کند. ضريب تميز سئوال پارامتري است که شيب منحني يا نسبت تغيير احتمال موفقيت را در امتداد پيوستار توانايي نشان مي دهد. پارامتر سوم پارامتر حدس است که پائين ترين سطح مجانب در منحني شاخص سئوال مي باشد ، در صورتي که احتمال پاسخ درست دادن به يک سئوال, بعنوان دانستن جواب آن, صفر نباشد گفته مي شود عامل يا پارامتري در پاسخگويي دخالت دارد که چون از روي حدس و شانس است, پارامتر حدس يا شانس کاذب ناميده مي شود. پاره اي از
مواقع مشاهده مي شود که حتی آزمودني هاي قوي به برخي از سئوالات آزمون- به سئوالات
خيلي ساده- پاسخ غلط مي دهند. اين امر ممکن است ناشي از بي دقتي آنها و يا وجود
اطلاعاتي وراي آنچه که مورد نظر نويسندة سئوال بوده است, باشد. جهت حل اين مشکل
برخي از روانسنجان از جمله مک دونالد 1967 و اخيراً بارتن و لرد 1981 مدلي ارائه
داده اند که در برآورد توانائي آزمودني ها اين عامل را در نظر مي گيرد و بنابراين
به مدل منطقي چهار پارامتري شهرت يافته است. تابع احتمالي اين مدل جهت محاسبه
احتمال پاسخ درست به سئوال توسط آزمودنيهائي که در سطح معيني از
پارامتر
چهارمي که با استفاده از مدل هاي نظرية سئوال- پاسخ تا حدودي به نوع پرسش هاو ماهیت آزمون بستگي دارد. مثلاً در سئوالات تشريحي و نگرش عامل حدس نمي تواند تاثير داشته باشد بنابراين استفاده از مدل سه پارامتري براي اين سئوالات کار بيهوده اي است. برازش پرسشنامه با مدل نیز میتواند آزمون ساز را در امر انتخاب مدل یاری کند. از سويي ديگر انواع مدل هاي نظرية سئوال پاسخ مبتني بر مفروضاتي مي باشند که در صورت فراهم نبودن و رعايت نکردن دقيق اين پيش فرض ها بکارگيري اين مدل ها و دستاوردهاي مبتني بر آنها صحيح نمي باشد. «تک بعدي بودن» و «استقلال موضعي» مهمترين مفروضه هاي اساسي نظريه سئوال پاسخ به حساب مي آيند. تک بعدي بودن به اين معنا است که همة سئوالات آزمون فقط يک حوزة توانايي يا دانش را اندازه بگيرد. مفروضة استقلال موضعي بيان مي کند که پاسخ هاي آمودني ها به سئوالات آزمون از لحاظ آماري مستقل از يکديگرند اگر و فقط اگر سطح توانايي آزمودني به عنوان عامل اصلي به حساب آيد. اگر اين پيش فرض برقرار باشد عملکرد آزمودني نبايد تحت تاثير پاسخهاي خوب يا بد او در ديگر سئوالات باشد. (ستاري, 1383). در نظرية سئوال- پاسخ به غير از مدل هايي که سئوالات دو ارزشي را بررسي مي کنند مدل هايي وجود دارد که بسط داده شده اند تا توانايي تحليل سئوالات چند ارزشي را داشته باشند. در مدل هاي چند بخشي يا به عبارت ديگر مدل هاي اعتبار نسبي نمره هر سئوال مي تواند در چندين گروه طبقه بندي شود. بنابراين ممکن است نظريه سئوال پاسخ براي تجزيه و تحليل نمره هاي اندازه گيري شده بوسيلة سئوالات چند وجهي بکار رود. با اين مدل ها حتي مي توان گزينه هاي انحرافي و اشتباه هاي آمودني ها را تحليل نمود. همبلتون(1989) اظهار ميدارد که هيچ گونه محدوديتي در تعداد مدل هايي که مي توان در قالب نظريه سئوال پاسخ ارائه نمود وجود ندارد. سامب جيل و بک (1972) مدل پاسخ اسمي را براي داده هاي طبقه اي ارائه دادند. مدل پاسخ رتبه اي (GRM) نيز که در سال (1969) توسط سامي جما ارائه گرديد توانايي تجزيه و تحليل پاسخهاي طبقه اي در طوي يک پيوستار ترتيبي را دارد. رکاس (1985) و تعداد ديگري از روانسجان مدل هائي را توسعه دادند که در اين مدل ها فرض بر اين است که عملکرد آزمودني در سئوالات يک آزمون, تحت تأثير جايگاه وي در چند صفت مکنون است. اين مدل ها منجر به گونه اي از تابع هاي سئوال- پاسخ شدند که هم اکنون به مدل هاي چند بعدي معروفند. انتظار مي رود که اين مدل ها در آينده اي نه چندان دور رشد و کاربرد فراواني پيدا کنند (ويس,1994) . موضوعات مرتبط: سنجش و ارزشیابی Measurement and Evaluation، مقاله article، کارگاهها Workshop [ شنبه ۱۳۹۰/۱۲/۲۰ ] [ 5:54 ] [ مدیر گروه ]
|
درباره وبلاگ  "تحقیقات آموزشی""آموزش و پرورش" kharazmi"یادگیری ""دانش آموز" معلم "روش تدریس"مدیریت آموزشی "نظارت و راهنمایی"مدیریت درس برنامه ریزی ارزشیابی تحقیق پژوهش "یاددهی و یادگیری""گروههای آموزشی" "تکنولوژی آموزشی" معلمان دین مدیریت "برنامه ریزی" اختلالات یادگیری."Education" learning "student" teacher "teaching methods" "Supervision" course management planning exercise research study evaluating "teaching and learning" "educational research" "departments" "educational technology" teachers,learning disabilities.learning disorders management "planning "Instructor Training | |
| [ طراحی : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin ] | ||
